ضایعات پیشسرطانی بافت دهانه رحم آرام و بیصدا شکل میگیرند و بدون اینکه هیچ علامت واضحی بدهند به پیشرفت خود ادامه می دهند. اما چه زمانی ضایعات پیشسرطانی خطرناک میشوند و آیا می توان جلوی پیشرفت آنها را گرفت یا نه؟
ما در این مقاله به این سوالات مهم قدمبهقدم پاسخ می دهیم و شما را با مراحل پیشرفت سرطان دهانه رحم، راههای تشخیص، پیشگیری و درمان آن آشنا میکنیم تا به سلامت خود کمک کنید. برای دسترسی سریعتر به تیترهای این مقاله می توانید از فهرست زیر استفاده کنید.
- 1 5 علائم رایج سرطان دهانه رحم که باید بدانیم
- 2 HPV چگونه باعث سرطان گردن رحم میشود؟
- 3 تشخیص و غربالگری سرطان دهانه رحم در تهران؛ چه آزمایشهایی و چه زمانی؟
- 4 مراحل پیشرفت سرطان دهانه رحم؛ از تغییر سلولی تا پیشسرطان
- 5 تفاوت CIN1، CIN2 و CIN3 چیست؟
- 6 بعد از تشخیص CIN2 یا CIN3 چه اقداماتی لازم است؟
- 7 آیا جلوگیری از پیشرفت کنسر دهانه رحم ممکن است؟
- 8 جمع بندی پایانی
- 9 سوالات متداول
- 10 منابع
این مقاله با نظارت علمی دکتر منیژه جوانمرد خوشدل، متخصص زنان و جراح دهانه رحم تهیه شده تا اطلاعات دقیق و معتبر درباره پیشگیری و درمان ضایعات پیشسرطانی ارائه شود.
5 علائم رایج سرطان دهانه رحم که باید بدانیم
به گفته دکتر منیژه جوانمرد خوشدل، دیسپلازی گردن رحم یا سرویکس (Cervical cancer) به رشد غیرعادی سلولهای دهانه رحم گفته می شود که در مراحل اولیه، اغلب نشانهای ندارد. اما با علامت دار شدن این بیماری، علائم زیر بروز می کنند:
- خونریزی غیرطبیعی بین دورههای قاعدگی یا بعد از رابطه جنسی
- ترشحات واژینالی غیرعادی با بوی نامطبوع
- درد یا ناراحتی لگن
- درد یا خونریزی حین رابطه جنسی
- تغییر الگوی قاعدگی
اگر این علائم را مشاهده کردید، فوراً به یک متخصص زنان مراجعه کنید تا علت آن مشخص شود. زیرا تشخیص زودهنگام این بیماری نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت سرطان و درمان موفق آن دارد.
HPV چگونه باعث سرطان گردن رحم میشود؟
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV شایعترین عامل ابتلا به سرطان گردن رحم در زنان است. تیپهای خطرناک و سرطانزای اچ پی وی میتوانند باعث تغییر سلولهای دهانه رحم (دیسپلازی) و پیشرفت آن به ضایعات پیشسرطانی و سرطان شوند.
این ویروس معمولاً از طریق تماس جنسی و تماس پوست به پوست منتقل میشود و بسیاری از زنان ممکن است در طول زندگی خود با آن مواجه شوند.
ریسک فاکتورهای کانسر سرویکس
در افراد زیر احتمال بروز عفونت اچ پی وی و سرطان دهانه رحم بیشتر است:
- ابتلا به انواع پرخطر ویروس HPV
- شروع زودهنگام فعالیت جنسی
- داشتن شرکای جنسی متعدد
- سیستم ایمنی ضعیف (مثلاً در افراد مبتلا به ایدز یا HIV)
- سیگار کشیدن
- سابقه خانوادگی ضایعات پیش سرطانی دهانه رحم
- عدم انجام منظم تست پاپ اسمیر
این افراد باید تستهای غربالگری این سرطان را جدیتر بگیرند.
تشخیص و غربالگری سرطان دهانه رحم در تهران؛ چه آزمایشهایی و چه زمانی؟
تغییرات سلولی دهانه رحم نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت ضایعات پیشسرطانی به سرطان و درمان موفق بدون جراحی وسیع دارد. این چکاپها عبارتند از:
تست پاپ اسمیر
نمونهبرداری از سلولهای دهانه رحم (Pap smear) برای شناسایی تغییرات غیرطبیعی توصیه میشود و زنان از سن ۲۱ سالگی هر ۳ سال یکبار آن را انجام دهند. اما در صورت ریسک بالا، دفعات انجام آن بیشتر می شود.
تست اچ پی وی
این آزمایش برای شناسایی انواع پرخطر ویروس HPV است که باعث تغییرات سلولی میشوند. تست HPV معمولاً از سن ۳۰ سالگی و به همراه یا جایگزین تست پاپ اسمیر هر ۵ سال یکبار توصیه میشود.
تست کولپوسکوپی
این یک روش مشاهده دقیق دهانه رحم با ابزار مخصوصی به نام کولپوسکوپ است که برای بررسی ضایعات غیرطبیعی و نمونهبرداری از نقاط مشکوک (بیوپسی دهانه رحم) انجام می شود.
وقتی نتیجه پاپ اسمیر یا HPV غیرطبیعی است باید به یکی از مراکز انجام کولپوسکوپی در شرق تهران مراجعه کنید که متخصصان آن تجربه و مهارت بالایی در انجام این تستها دارند.
مراجعه به متخصصانی مثل دکتر جوانمرد باعث می شود، بتوانید از امکان تشخیص دقیق و انتخاب مناسبترین روش نمونهبرداری گردن رحم بهرهمند شوید.
برای درمان سرطان دهانه رحم در تهران شما هم می توانید از تخصص و تجهیزات مدرن کلینیک دکتر منیژه جوانمرد خوشدل، جراح و متخصص زنان در این زمینه بهره مند شوید. جهت رزرو نوبت با شماره 77714405-021 تماس بگیرید.
مراحل پیشرفت سرطان دهانه رحم؛ از تغییر سلولی تا پیشسرطان
تغییرات سلولی گردن رحم یک بیماری پیشرونده است که در صورت عدم درمان، به تدریج پیشرفت می کند. مراحل پیشرفت ضایعات پیش سرطانی که هنوز به سرطان تبدیل نشده اند، عبارتند از:
مرحله CIN1 (ضایعه کمدرجه)
در مرحله ضایعه کم درجه، فقط بخش کوچکی از سلولهای سطحی دهانه رحم تغییر شکل پیدا کردهاند و هنوز سلولهای عمیقتر سالم هستند. اغلب بدن میتواند این تغییرات را خودبهخود ترمیم کند.
اکثر افراد در این مرحله هیچ علامت واضحی ندارند، اما گاهی خونریزی خفیف بین قاعدگیها یا ترشحات غیرمعمول دیده میشود.
تست پاپ اسمیر منظم و HPV در صورت نیاز هر ۶ تا ۱۲ ماه به این افراد توصیه میشود تا مطمئن شویم ضایعه پیشرفت نمیکند.
مرحله CIN2 (ضایعه متوسط)
در این مرحله، تغییرات سلولی عمیقتر میشوند و تقریباً نیمی از ضخامت لایه سلولی دهانه رحم درگیر است. ضایعات هنوز سرطان واقعی نیستند، اما ریسک تبدیل به ضایعه شدیدتر یا سرطانی شدن در CIN2 بالا میرود.
در این مرحله هنوز بسیاری افراد بدون علامت هستند ولی ممکن است برخی علائمی مثل خونریزی غیرطبیعی، ترشحات واژینال غیرمعمول یا درد خفیف لگنی داشته باشند.
برای بررسی دقیقتر و تصمیمگیری درمانی، انجام کولپوسکوپی و نمونهبرداری ضروری است و پیگیری منظم به بیمار توصیه میشود.
مرحله CIN3 (ضایعه شدید)
این مرحله شدیدترین ضایعه پیشسرطانی است که در آن بیشتر یا تمام ضخامت لایه سلولهای سطح دهانه رحم دچار تغییرات غیرطبیعی (دیسپلازی) شده و اگر درمان نشود، احتمال پیشرفت به سرطان مهاجم بالاست.
همچنین، سلولها غیرطبیعی و عملکرد طبیعی خود را از دست دادهاند، اما هنوز به بافتهای عمیقتر نفوذ نکردهاند.
در این مرحله علائم بارزتر شده و شامل خونریزی غیرطبیعی بین قاعدگیها، خونریزی بعد از رابطه جنسی، ترشحات غیرمعمول و ناراحتی لگنی هستند. درمان سریع CIN3 با روشهای کمتهاجمی یا جراحی محدود زیر نظر متخصص زنان با تجربه ضروری است.
هرچه تشخیص و درمان دیسپلازی دهانه رحم زودتر انجام شود، شانس پیشگیری از سرطان تهاجمی بیشتر است. دکتر منیژه جوانمرد، با تمرکز بالینی بر تشخیص و درمان ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم در تهرانپارس مراقبتهای لازم را انجام می دهند تا از سرطانی شدن (کارسینوما) دهانه رحم پیشگیری کنند.
آیا CIN خطرناک است و چه زمانی به درمان نیاز دارد؟
CIN بهخودیِ خود سرطان نیست، اما بسته به درجه آن میتواند از یک تغییر خفیف و برگشتپذیر تا یک وضعیت پرخطر قبل از سرطان متغیر باشد.
در مراحل پایین معمولاً فقط پیگیری منظم کافی است، اما در درجات بالاتر خطر پیشرفت به سرطان دهانه رحم وجود دارد و باید بررسی و درمان دقیقتری انجام شود.
زمانی باید CIN را جدی گرفت که شدت ضایعه متوسط یا شدید باشد یا در پیگیریها بهبود پیدا نکند و پایدار بماند.
تفاوت CIN1، CIN2 و CIN3 چیست؟
این سه مرحله به عنوان آسیب پیشسرطانی سرویکس هستند که در جدول زیر می توانید مهمترین فرق آنها را ببینید:
| مرحله | شدت تغییرات سلولی | خطر پیشرفت به سرطان | اقدام پیشنهادی |
| CIN1 | کم | پایین (ترمیم خودبخود بیشتر ضایعات) | پایش منظم با پاپ اسمیر |
| CIN2 | متوسط | متوسط (نیاز به درمان یا پیگیری دقیق) | کولپوسکوپی، نمونهبرداری و پایش منظم |
| CIN3 | شدید | بالا (احتمال تبدیل به سرطان مهاجم در صورت عدم درمان) | درمان فوری با روشهای کمتهاجمی یا جراحی محدود و پایش منظم |
خطر پیشرفت دیسپلازی (Cervical Dysplasia) به سرطان با افزایش شدت ضایعه به CIN2 یا CIN3 بیشتر میشود، بنابراین پیگیری منظم و درمان به موقع، به ویژه در مراحل متوسط و شدید، حیاتی است.
بعد از تشخیص CIN2 یا CIN3 چه اقداماتی لازم است؟
تشخیص تغییرات پیشسرطانی ضایعه متوسط یا شدید نیازمند پیگیری سریع و تصمیمگیری دقیق است. چون قدام به موقع میتواند از پیشرفت به سرطان مهاجم جلوگیری کند و شانس درمان موفق را بالا ببرد.
اقدامات بعد از تشخیص CIN2 یا CIN3 که در کلینیکهای تخصصی زنان در تهرانپارس به بیماران توصیه می شوند، عبارتند از:
۱. کولپوسکوپی دقیق
پس از تشخیص تغییرات سلولی، باید با استفاده از کولپوسکوپی، سرویکس بهصورت دقیق بررسی و محل و وسعت ضایعه مشخص شود. در نتیجه، نمونهبرداری هدفمند انجام و اطلاعات کافی برای انتخاب روش درمان فراهم می شود.
۲. بیوپسی هدفمند
نمونهبرداری از نواحی مشکوک دهانه رحم برای بررسی بافتشناسی ضروری است. این کار دقیقترین روش برای تعیین شدت ضایعه و انتخاب درمان مناسب است.
3. درمان کمتهاجمی یا جراحی محدود
معمولاً ضایعه با درجه متوسط، بسته به وسعت ضایعه، با روشهایی مانند LEEP (Loop Electrosurgical Excision Procedure) درمان می شود.
ولی برای درمان سریع CIN3 اغلب از روشهای کمتهاجمی یا جراحی محدود برای حذف ضایعه و جلوگیری از سرطانی شدن آن استفاده می کنند.
۴. پیگیری منظم بعد از درمان
پس از درمان ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم، بیمار باید تحت نظر پزشک به طور منظم تست پاپ اسمیر انجام دهد تا مطمئن شویم ضایعه عود نکرده و بافت دهانه رحم سالم باقی مانده است.
اگر نتیجه پاپ اسمیر شما غیرعادی بوده، مراجعه به یک متخصص زنان با تجربه در این زمینه، مانند دکتر منیژه جوانمرد خوشدل، باعث میشود اقدامات تشخیصی و درمانی با دقت بالا و استانداردهای علمی انجام شود و بیمار از هر گونه پیشرفت غیرمنتظره این بیماری در امان بماند.
برای درمان سرطان دهانه رحم در شرق تهران شما هم می توانید از تخصص و تجهیزات مدرن کلینیک دکتر منیژه جوانمرد خوشدل، جراح و متخصص زنان در این زمینه بهره مند شوید. جهت رزرو نوبت با شماره 77714405-021 تماس بگیرید.
آیا CIN1 نیاز به جراحی دارد؟
طبق تجربه بالینی دکتر جوانمرد، ضایعات دهانه رحم در بیماران CIN1 نیازی به جراحی ندارند. زیرا تغییرات سلولی سطحی بوده و در اغلب موارد سیستم ایمنی بدن آنها را خودبهخود برطرف می کند. معمولاً در این مرحله از روشهای زیر برای درمان بیماران استفاده می شود:
- پیگیری و کنترل منظم با انجام پاپ اسمیر (هر ۶ تا ۱۲ ماه)
- درمان محافظهکارانه مثل نمونهبرداری یا روشهای کمتهاجمی محدود (در مواردی که ضایعه طولانیمدت باقی بماند یا بیمار با ریسک بالا باشد)
آیا جلوگیری از پیشرفت کنسر دهانه رحم ممکن است؟
بله، پیشگیری و جلوگیری از پیشرفت دیسپلازی دهانه رحم کاملاً ممکن است، به شرطی که موارد زیر را رعایت کنید:
- انجام منظم غربالگری پاپ اسمیر
- در صورت لزوم حتما HPV تست یا کولپوسکوپی جدی گرفته شود
- ضایعات پیشسرطانی به موقع تشخیص داده و درمان شوند
- واکسیناسیون HPV پرخطر با واکسن گارداسیل یا پاپیلوگارد
اگر این چکاپها انجام نشوند، ضایعات پیشسرطانی میتوانند به سرطان مهاجم تبدیل شده و به بافتهای اطراف لگن نفوذ کنند. در نتیجه عوارض جدی ایجاد می شود که درمان آن نیازمند جراحی وسیع، پرتودرمانی یا شیمیدرمانی است و شانس بهبودی کامل کمتر خواهد بود.
جمع بندی پایانی
ضایعات پیش سرطانی سرویکس، تغییراتی است که در آن سلولهای دهانه رحم به شکل غیرطبیعی رشد میکنند و اگر پیشگیری و درمان نشود، میتواند تبدیل به سرطان مهاجم شوند.
این بیماری به ترتیب در مراحل پیشسرطانی CIN1، CIN2 و CIN3 پیشرفت کرده و در هر مرحله، شدت تغییرات سلولی و خطر پیشرفت سرطان متفاوت است.
برای درمان این نوع کانسر معمولا از روشهایی مثل پیگیری منظم، نمونهبرداری، روشهای کمتهاجمی و در صورت نیاز جراحی محدود استفاده می شود. برای اطمینان از تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمان، مراجعه به یک متخصص زنان با تجربه در تهران را به بیماران توصیه میکنیم.
سوالات متداول
رایجترین سوالاتی که بانوان تهرانی در مورد مراحل پیشرفت سرطان سرویکس از متخصص زنان می پرسند، عبارتند از:
چه کسانی در خطر ضایعات پیشسرطانی سرویکس هستند؟
زنان مبتلا به ویروسهای HPV پرخطر، افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا با سابقه خانوادگی این سرطان، سیگاریها و کسانی که غربالگری منظم انجام نمیدهند، در معرض خطر بالاتری هستند.
بهترین روش درمان تغییرات پیشسرطانی دهانه رحم چیست؟
بسته به شدت ضایعه، درمان این نوع آسیبها شامل پیگیری منظم، کولپوسکوپی، نمونهبرداری هدفمند و روشهای کمتهاجمی مانند لیپ (LEEP) است. این درمانها مانع پیشرفت اختلال پیشسرطانی به سرطان هستند.
چه روشهایی برای پیشگیری از سرطان سرویکس هست؟
غربالگری منظم با پاپ اسمیر و HPV تست، واکسیناسیون HPV و رعایت سبک زندگی جنسی سالم بهترین روشهای پیشگیری و کاهش ریسک این سرطان خطرناک هستند.
اگر شما هم سوالی درباره سرطان ناحیه سرویکس دارید در بخش نظرات این مقاله می توانید از کلینیک ما بپرسید.
منابع
این مقاله جهت اطمینان از صحت محتوای آن، برپایه اطلاعات مقالات پزشکی معتبر دنیا در زمینه کانسر سرویکس نوشته شده است.
- Advancements in the Management of Cervical Intraepithelial Neoplasia: A Comprehensive Review
- Cervical intraepithelial neoplasia and cervical cancer
- Screening for Cervical Cancer: A Comprehensive Review
- Treatment of cervical intraepithelial neoplasia (CIN)
- WHO guideline for screening and treatment of cervical pre‑cancer lesions for cervical cancer prevention (Internet, 2nd edition)
